Hoppa yfir valmynd

Atvinnusjúkdómar & atvinnutengdir sjúkdómar

Mikilvægt er að greina hvort orsakatengsl séu á milli sjúkdóms og vinnu eða aðstæðna í vinnuumhverfi. Þannig má koma í veg fyrir að annað starfsfólk fái sama sjúkdóm.

Með atvinnusjúkdómi er átt við sjúkdóm sem talinn er upp í viðauka I við reglugerð um atvinnusjúkdóma sem orsakast af vinnu eða aðstæðum í vinnuumhverfi.

Með atvinnutengdum sjúkdómi er átt við sjúkdóm eða sjúkdómsástand sem kemur fram, versnar eða ágerist vegna vinnu eða aðstæðna í starfsumhverfi en telst þó ekki orsakast beint af vinnu eða aðstæðum í starfsumhverfi á grundvelli læknisfræðilegra gagna og annarra viðurkenndra gagna.

Sjúkratryggingar Íslands hafa það hlutverk að meta hvort sjúkdómur sem talinn er upp í viðauka I við reglugerð um atvinnusjúkdóma hafi orsakast af vinnu eða aðstæðum í vinnuumhverfi.

Dæmi um atvinnusjúkdóma er heyrnarskerðing, öndunarfærasjúkdómar, húðsjúkdómar og sjúkdómar tengdir asbestmengun vegna aðstæðna í starfsumhverfi.

Starfsfólk tilkynnir um atvinnusjúkdóm

Starfsfólk sem telur sig vera með atvinnusjúkdóm skal tilkynna það atvinnurekanda og leita til læknis. Mikilvægt er að upplýsa atvinnurekanda sem fyrst þegar einkenni gera vart við sig til að gefa honum tækifæri á að grípa til nauðsynlegra aðgerða til að koma í veg fyrir hugsanlega áhættuþætti.

Starfsfólk sem er slysatryggt á Íslandi er heimilt að sækja um bætur vegna atvinnusjúkdóma sem þeir hafa greinst með til Sjúkratrygginga Íslands. Stofnunin metur hvort það sé orsakasamband milli sjúkdómsins og vinnu eða vinnuumhverfis þannig að sjúkdómur getir talist atvinnusjúkdómur.

Atvinnurekandi heldur skrá yfir atvinnusjúkdóma og óhöpp sem geta valdið heilsutjóni

Atvinnurekanda ber að halda skrá yfir þá sjúkdóma sem hann hefur rökstuddan grun eða vitneskju um að eigi rætur sínar að rekja til tiltekins starfs eða annarra aðstæðna á vinnustað. Einnig ber honum að skrá óhöpp sem gætu valdið heilsutjóni, svo sem mengun vegna efna sem geta haft skaðleg áhrif á heilsu fólks.

Áhættumat og forvarnir geta komið í veg fyrir atvinnusjúkdóma og atvinnutengda sjúkdóma. Þegar grunur leikur á að sjúkdómur starfsfólks tengist vinnuumhverfi er mikilvægt að atvinnurekandi bregðist við til að greina hugsanlegar orsakir og grípi til nauðsynlegra forvarna til að koma í veg fyrir frekari útbreiðslu sjúkdómsins innan starfsmannahópsins.

Vinnueftirlitið skráir atvinnusjúkdóma og atvinnutengda sjúkdóma

Vinnueftirlitið heldur skrá yfir viðurkennda atvinnusjúkdóma. Tilgangurinn er að meta tíðni og útbreiðslu slíkra sjúkdóma í einstaka starfsgreinum ásamt þróun þeirra. Áhersla er ávallt á forvarnir þannig að koma megi í veg fyrir að endurtekna atvinnusjúkdóma á vinnustöðum og innan einstakra starfsgreina.

Sjúkratryggingar Íslands senda afrit af tilkynningum um atvinnusjúkdóma á vinnustöðum til Vinnueftirlitsins.

Við afgreiðslu umsókna um bætur vegna atvinnusjúkdóma líta Sjúkratryggingar Íslands til meðfylgjandi leiðbeininga frá Evrópusambandi um greiningu atvinnusjúkdóma.

Læknir tilkynnir um meintan atvinnusjúkdóm

Læknir sem kemst að því eða fær grun um að starfsmaður eða hópur starfsmanna hafi atvinnusjúkdóm, atvinnutengdan sjúkdóm eða hafi orðið fyrir öðrum skaðlegum áhrifum vegna starfa sinna, skal án ástæðulausrar tafar tilkynna það til Vinnueftirlitsins. Þær tilkynningar eru óháðar því hvort atvinnusjúkdómar eða atvinnutengdir sjúkdómar teljist bótaskyldir.

Læknar skulu við greiningu og tilkynningu á atvinnusjúkdómum og atvinnutengdum sjúkdómum viðhafa vinnulag í samræmi við ákvæði reglugerðar um tilkynningu og skráningu atvinnusjúkdóma.

Þó að sjúkdómar séu ekki á lista yfir atvinnusjúkdóma sem þarf að tilkynna er brýnt að tilkynna þá engu að síður leiki grunur á að orsakatengsl séu við vinnu.

Hægt er að senda inn tilkynningar í gegnum Sögu kerfið. Númer rafræns eyðublaðs er 225.

Listi yfir bótaskylda atvinnusjúkdóma

Listinn er í viðauka 1 við reglugerð nr. 390/2023 um atvinnusjúkdóma.

100 Acrylonitrile

101 Arsenik og sambönd þess

102 Beryllium (glucinium) eða sambönd þess

103.01 Kolmónoxíð

103.02 Carbon oxychloride

104.01 Hydrocyanic acid

104.02 Cyanides and compounds thereof

104.03 Isocyanates

105 Kadmíum eða sambönd þess

106 Króm eða sambönd þess

107 Kvikasilfur eða sambönd þess

108 Magnesíum eða sambönd þess

109.01 Nitric acid

109.02 Könnunarefnis oxíð

109.03 Ammoníak

110 Nikkel eða sambönd þess

111 Fosfór eða sambönd hans

112 Blý og sambönd þess

113.01 Brennisteinsoxíð

113.02 Brennisteinssýra

113.03 Carbon disulphide

114 Vanadium eða sambönd þess

115.01 Klór

115.02 Bróm

115.04 Joð

115.05 Flúor og sambönd hand

116 Aliphatic eða  alicyclic hydrocarbons gerð úr  bensíngufu eða bensíni

117 Halogenated afleiður aliphatic eða alicyclic hydrocarbons

118 Butyl, methyl og isopropyl alcohol

119 Ethylene glycol, diethylene glycol, 1,4-butanediol og nitur afleiður  glycols og eða glycerol

120 Methyl ether, ethyl ether, isopropyl ether, vinyl ether, dichloroisopropyl ether, guaiacol, methyl ether og ethyl ether frá ethylene glycol

121 Acetone, chloroacetone, bromoacetone, hexafluoroacetone, methyl ethyl ketone, methyl n-butyl ketone, methyl isobutyl ketone, diacetone alcohol, mesityl oxide, 2-methylcyclohexanone

122 Organophosphorus esters

123 Organic acids

124 Formaldehyde

125 Aliphatic nitur afleiður

126.01 Benzene eða hlutar þar (hlutar þar af eru skilgreindir með jöfnunni: CnH2n-6)

126.02 Naphthalene eða naphthalene hlutar þar af(hlutar af naphthalene eru skilgreindir með jöfnunni: CnH2n-12)

126.03 Vinylbenzene og divinylbenzene

127 Halogen  afleiður   aromatic hydrocarbons

128.01 Phenols eða hlutar þar af eða halogen  afleiður af því

128.02 Naphthols eða hlutar þar af eða halogen  afleiður af því

128.03 Halogen afleiður alkylaryl oxides

128.04 Halogen afleiður alkylaryl sulfonates

128.05 Benzoquinones

129.01 Aromatic amines eða aromatic hydrazines eða halogenated, phenolic, nitrified, nitrated eða sulfonated afleiður af því

129.02 Aliphatic amines og halogen afleiður af því

130.01 Nitur afleiður aromatic hydrocarbons

130.02 Nitur afleiður phenols eða hluta þeirra

131 Antimony og afleiður þess

132 Nitric acid esters

133 Hydrogen sulphide

135 Heilaáverkar (Encephalopathies) vegna lífrænna leysiefna

136 Fjöltaugabólgur  vegna lífrænna leysiefna

 

201 Húðsjúkdómar og krabbamein í húð vegna:

201.01 Sóts

201.03 tjöru

201.02 Bitumen

201.04 Pitch

201.05 Anthracene eða sambanda þess

201.06 Olíu ( mineral oil)

201.07 Crude paraffin

201.08 Carbazole eða sambanda þess

201.09 Fylgiefna við kolavinnslu

202 Átvinnuhúðsjúkdóma orsakaða af vísindalega viðurkenndum ofnæmisvökum eða ertandi efnum sem ekki er getið annars staðar.

301 Sjúkdómar í öndunarvegi og krabbamein

301.11 Silicosis ( steinlungu)

301.12 Silicosis ( steinlungu) í tengslum við berkla

301.21 Asbestosis

301.22 Fleiðruþekjuæxli eftir innöndun asbests ryks

301.31 Pneumoconioses vegna ryks frá silikötum

302 Fylgikvillar asbestosu í lungnaberkjum

303 Lungna  berkju kvilla vegna  sindraðra málma

304.01 Extrinsic allergic alveolites

304.02 Lungnasjúkdómar vegna innöndunar á ryk eða þráður frá bómull, hör, hampi, basti, sísalhampi og “bagasse”

304.04 Öndunarfærasjúkdómar vegna innönduarryks frá Kóbalti, tini, baríum and grafíti.

304.05 Siderosis

305.01 Krabbamein í efri öndunarvegi vegna innöndunar á timburryki

304.06 Ofnæmis asthmi orsakur af innöndun efna sem sýnt hefur verið fram á að tengist ákveðinni tegund vinnu.

304.07 Ofnæmis nefrennsli  orsakað af innöndun efna sem sýnt hefur verið fram tengist ákveðinni tegund vinnu.

306 Bandvefsmyndakvillar  tengdir fleiðru sem leiða til öndunarteppu orsakaðir af asbesti

307 Langvinn lungnateppa eða herpa meðal námumanna í neðanjarðar kolanámum

308 Lungnakrabbi eftir innöndun asbestsryks

309 Berkju og lungnakvillar tengdir innöndun ryks eða gufu frá  áli eða samböndum þess

310 Berkju og lungnakvillar orsakaðar af  gjalli

 

401 Smit og snýkjudýrasjúkdómar  sem berast frá dýrum,eða dýraleifum í menn

402 Stífkrampi

403 Brucellosis

404 Lifrarbólgur af völdum veira

405 Berklar

406 Amoebiasis

407 Aðrir smitsjúkdómar sem orsakast af vinnu við forvarnir gegn smitsjúkdómum, heilbrigðisstarfsemi, persónulegri aðstoð eða annarri aðstoð á heimili, ásamt annarri sambærilegri starfsemi þar sem hætta er á smiti.

 

502.01 Drer á auga vegna hitageislunar

502.02 Hvarmabólga í framhaldi af útfjólublárri geislun

503 Heyrnardeyfa eða heyrnarleysi vegna hávaða

504 Sjúkdómar vegna breytinga á loftþrýstingi

505.01 Lið eða beinsjúkdómar handa og úlnliðs vegna titrings af völdum véla eða tækja

505.02 Angioneurotic sjúkdómar vegna titrings af völdum véla eða tækja

506.10 Sjúkdómar í liðpokum vegna þrýstings

506.11 Belgbólga undir eða ofan á hnéskel

506.12 Olnbogabelgbólga

506.13 Axlarliðsliðpokabólga

506.21 Sjúkdómar vegna of álags á sinaskeiðar

506.22 Sjúkdómar vegna ófálags á beinhimnur

506.23 Sjúkdómar vegna of álags á vöðva- eða sinafestur

506.30 Brjóskþófaskemmd eftir langvarandi vinnu á hnjám, krjúpandi eða á hækjum sér.

506.40 Lömun á taugum vegna þrýstings

506.45 Carpal tunnel heilkenni

507 Miner’s nystagmus

508 Sjúkdómar vegna jónandi geislunar.